डेअरी फार्म हाऊसचा व्यवसाय उघडण्याविषयी माहिती | How to Start dairy Farming business plan in India in Marathi

125

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

डेअरी फार्म हाऊस व्यवसाय उघडण्याविषयी माहिती.  How to Start dairy Farming business plan in India in Marathi

डेअरी फार्म हाऊसचा व्यवसाय इतर व्यवसायासारखा नाही. हा व्यवसाय वाटतो तितका साधा नाही. हा व्यवसाय व्यवस्थित चालवण्यासाठी खूप मेहनत घ्यावी लागते. म्हणून जर तुम्ही हा व्यवसाय सुरू करण्याचा विचार करत असाल तर तुम्ही आमचा हा लेख जरूर वाचा. आज या लेखात आम्ही तुम्हाला सांगणार आहोत की हा व्यवसाय सुरू करताना कोणत्या गोष्टींची काळजी घेणे आवश्यक आहे. तुम्ही हा व्यवसाय व्यवस्थित कसा चालवू शकता? परंतु सर्वप्रथम आपल्याला हे माहित असणे आवश्यक आहे की आपल्या देशात या व्यवसायाची स्थिती काय आहे आणि याद्वारे आपण किती नफा कमवू शकता.

देशातील डेअरी फार्मची मागणी आणि नफा (Indian Dairy Farm Business Demand And Profit)

2015-16 या वर्षात झालेल्या आर्थिक सर्वेक्षणानुसार, दुग्ध उत्पादनात भारत प्रथम क्रमांकावर आहे. भारत जगातील 18.5% दुधाचे उत्पादन करतो. याचा अर्थ असा की आपल्या देशात या व्यवसायाला खूप मागणी आहे. त्याच वेळी, दूध हे असे उत्पादन आहे की आपण ते निर्यात करून पैसे कमवू शकता. त्याचबरोबर, भारत सरकारने नुकत्याच सादर केलेल्या अहवालानुसार, 2014 ते 2017 या काळात दुग्ध उत्पादकांच्या उत्पन्नात 23.77% ची वाढ नोंदवण्यात आली आहे. एवढेच नाही तर 2013-14 च्या तुलनेत 2016-17 मध्ये देशात दुधाच्या उत्पादनात 20.12% वाढ झाली आहे. यावरून अंदाज लावला जाऊ शकतो की केवळ दूधच नाही तर या व्यापाराशी संबंधित शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नातही मोठ्या प्रमाणात वाढ झाली आहे.

हा व्यवसाय अनेक स्तरांवर सुरू केला जाऊ शकतो (Cost of setting up small and large scale dairy farm Business in India in Marathi)

आपण हा व्यवसाय लहान, मध्यम आणि मोठ्या प्रमाणात देखील सुरू करू शकता. जर तुमच्याकडे मोठ्या संख्येने म्हैस किंवा गाई खरेदी करण्यासाठी पैसे नसतील तर तुम्ही फक्त चार म्हशी पाळून हा व्यवसाय उघडू शकता. पण लक्षात ठेवा की या म्हशींकडून तुम्हाला जितके जास्त दूध मिळेल तितका तुमचा नफा होईल. म्हणजेच, जर तुम्ही चार म्हशी पाळल्या तर तुम्हाला नफा मिळेल पण जास्त नाही. दुसरीकडे, जर या म्हशी किंवा गायींची संख्या वाढवली तर तुमचा नफाही वाढेल. खाली आम्ही तुम्हाला तीन स्तरांवर डेअरी फार्म उघडण्याशी संबंधित काही माहिती दिली आहे.

  • मोठ्या प्रमाणात डेअरी फार्म ( भारतात मोठ्या प्रमाणात डेअरी फार्मिंग व्यवसाय )

असे डेअरी फार्म उघडण्यासाठी तुम्हाला 20 लाख रुपयांपर्यंत गुंतवणूक करावी लागेल. या डेअरीमध्ये तुम्हाला किमान 30 म्हशी ठेवाव्या लागतील. दुसरीकडे, जर एखादी म्हैस तुम्हाला दिवसाला 10 लिटर दूध देते, तर 30 म्हशींच्या मते, तुम्हाला दिवसाला विक्रीसाठी 300 लिटर दूध मिळेल. दुसरीकडे, जर तुम्ही हे दूध प्रति लिटर 40 रुपयांना विकले तर तुम्हाला दिवसासाठी 12000 हजार रुपयांचा नफा मिळेल. त्याच वेळी, ही रक्कम महिन्यानुसार 3,6,0000 असेल. त्याच वेळी, या आकडेवारीनुसार, आपण किती नफा कमवू शकता याची कल्पना येऊ शकते. तथापि, या नफ्यात म्हैस पाळण्याचा खर्च आणि कर्मचाऱ्यांना पगार देण्याचा खर्च समाविष्ट आहे.

  • मध्यम स्तरावरील डेअरी फार्म: (मध्यम स्केल डेअरी फार्मिंग)

असे डेअरी फार्म चालवण्यासाठी तुम्हाला 7 ते 10 लाख रुपयांची आवश्यकता असेल. त्याचबरोबर हा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी तुम्हाला किमान 15 ते 18 म्हशी किंवा गायींची आवश्यकता असेल. दुसरीकडे, जर तुम्ही तुमच्या नफ्याबद्दल बोलाल तर तुम्ही या स्तराचे डेअरी फार्म उघडून 1.5 लाखांपर्यंत नफा मिळवू शकता. दुसरीकडे, जर तुम्ही म्हशी किंवा गायींची संख्या वाढवली तर तुमचा नफा आणखी वाढेल.

  • एस मॉल स्केल डेअरी फार्मिंग

आपण कमी पैशात डेअरी देखील उघडू शकता. हा व्यवसाय छोट्या प्रमाणावर सुरू करण्यासाठी तुम्हाला पाच म्हशी किंवा गायींची आवश्यकता असेल. त्याच वेळी, या म्हैस घेताना, ते चांगल्या जातीचे आहेत याची खात्री करा आणि एका दिवसात किमान 10 लिटर दूध देणे आवश्यक आहे. छोट्या प्रमाणावर डेअरी उघडून तुम्ही दरमहा 50 ते 70 हजार रुपयांचा नफा कमवू शकता.

म्हैस कोठे खरेदी करावी (डेअरीसाठी गाय खरेदी करण्याची जागा) 

डेअरी फार्मच्या व्यवसायाला चालना देण्यासाठी भारत सरकारकडून अनेक प्रकारची मदत दिली जात आहे. तुम्ही सरकारने तयार केलेल्या पोर्टलद्वारे म्हैस किंवा गाय खरेदी करू शकता. या पोर्टलची लिंक खालीलप्रमाणे आहे – https://epashuhaat.gov.in/ .  या लिंकला भेट देऊन तुम्हाला म्हैस किंवा गायींच्या अनेक जातींची माहिती मिळेल. एवढेच नाही तर तुम्हाला हवे असल्यास तुम्ही या पोर्टलद्वारे त्यांची खरेदी किंवा विक्री देखील करू शकता.

ऑनलाइन व्यतिरिक्त, आपण जवळच्या कोणत्याही गावातील शेतकऱ्याकडून म्हैस खरेदी करू शकता. असे केल्याने तुम्हाला म्हैस थोडी स्वस्त मिळेल आणि तुम्ही नफ्यात राहू शकता.

म्हैस किंवा गायींची किंमत (भारतातील गाईची किंमत) 

म्हशी किंवा गायींची किंमत त्यांच्या जातीच्या आधारावर ठरवली जाते. जर तुम्ही चांगल्या जातीची म्हैस खरेदी केली तर तुम्हाला 30 हजार रुपयांपर्यंत खर्च येईल. दुसरीकडे, जर म्हशींची जात फार चांगली नसेल, तर तुम्ही फक्त 20 हजारांच्या आत म्हैस खरेदी करू शकता. त्याच वेळी, आपण सहजपणे स्वस्त दरात गाय मिळवू शकता.

म्हशी किंवा गाई खरेदी करताना लक्षात ठेवण्यासारख्या गोष्टी-

म्हैस किंवा गायींच्या अनेक जाती जगभरात पाहिल्या जातात आणि म्हशीच्या प्रत्येक जाती वेगवेगळ्या प्रमाणात दूध देतात. म्हणून, तुमच्या व्यवसायासाठी फक्त त्या म्हशी खरेदी करा, ज्या तुमच्या व्यवसायासाठी फायदेशीर आहेत. दुसरीकडे, जर्सी गुरेढोरे, होल्स्टीन गुरेढोरे आणि म्हशींची साहिवाल जाती या व्यवसायासाठी योग्य आहेत. जर्सी गुरांमध्ये 15 ते 18 लिटर दूध देण्याची क्षमता आहे.

म्हैस किंवा गायींना दिले जाणारे अन्न  ( म्हैस निरोगी अन्न)

जर तुम्हाला तुमची म्हैस किंवा गाय तुम्हाला भरपूर दूध देईल अशी अपेक्षा असेल तर तुम्हाला तुमच्या म्हशीला त्यानुसार खायला द्यावे लागेल. कोणत्याही म्हशी किंवा गायीला दूध देण्याची क्षमता ती कोणत्या प्रकारचे अन्न खातो यावर अवलंबून असते. त्यामुळे म्हैस खाण्याची काळजी घ्यावी लागते. त्याचबरोबर म्हैस किंवा गायींना दिल्या जाणाऱ्या अन्नामध्ये कोरडा चारा आणि ताजे गवत यांचा समावेश होतो, याशिवाय म्हशींना अनेक प्रकारची खनिजेही दिली जातात.

डेअरी फार्म उघडण्याची प्रक्रिया (डेअरी फार्म व्यवसाय उघडण्याची प्रक्रिया) 

  • स्थान निवडणे- ( भारतातील डेअरी फार्मसाठी आवश्यक जमीन)

हा व्यवसाय सुरू करण्यापूर्वी तुम्ही एखादी जागा निवडावी. आपण खरेदी केलेल्या म्हशी किंवा गायी कुठे ठेवल्या जातील. कोणत्याही प्रकारची डेअरी उघडण्यापूर्वी स्थान निवडणे फार महत्वाचे आहे. त्या ठिकाणी कोणत्या प्रकारची पाण्याची सोय आहे हे नीट जाणून घ्या. कारण म्हैस किंवा गाईंनी भरपूर पाणी प्यायले आहे. म्हणून, अशी जागा निवडा, जिथे तुम्हाला मुक्तपणे पाणी मिळेल. त्याचबरोबर उन्हाळ्याच्या हंगामात म्हशी किंवा गायींना हवा देण्यासाठी पंख्याचीही गरज असते. ज्यासाठी तेथे विजेची सुविधा आहे याची खात्री करा.

आपली डेअरी फक्त एक किंवा दोन एकर जमिनीवर उघडा. कारण तुमच्याकडे जेवढी मोकळी जागा असेल तेवढे तुम्ही म्हशी किंवा गायींना दिलेले अन्नपदार्थ ठेवू शकाल.

  • निवडलेल्या ठिकाणी बांधकाम कार्य-

जागा निवडल्यानंतर तुम्हाला त्या ठिकाणी म्हशी किंवा गायी ठेवण्यासाठी काही खोल्या कराव्या लागतील. जेणेकरून हिवाळ्याच्या हंगामात म्हशी किंवा गायी त्या खोल्यांमध्ये ठेवता येतील. खोल्यांशिवाय, आपल्याला टिनच्या मदतीने टेरेस बनवावा लागेल. म्हैस किंवा गायी त्या छताखाली सहज ठेवता येतात. याशिवाय, त्यांना छताखाली चारा देण्याच्या सोयीसाठी, तुम्हाला बॉक्सच्या आकारात जागाही तयार करावी लागेल. जेणेकरून तुम्ही त्यांच्यासाठी खाण्याच्या वस्तू बॉक्सच्या आकाराच्या ठिकाणी ठेवू शकाल. त्याच वेळी, वर नमूद केलेल्या गोष्टी व्यतिरिक्त, आपल्याला आणखी तीन ते चार खोल्यांची आवश्यकता असेल. या खोल्यांमध्ये तुम्ही त्यांच्या खाण्याच्या वस्तू, दुधाची भांडी आणि इतर गोष्टी ठेवू शकाल.

  • लोकांची निवड (कर्मचाऱ्यांची भरती) 

म्हशींना दूध पाजण्यासाठी, त्यांना वेळेवर खाण्यासाठी आणि स्वच्छ करण्यासाठी तुम्हाला काही लोकांची आवश्यकता असेल. त्यामुळे तुम्हाला या कामासाठी काही लोकांना कामावर घ्यावे लागेल.

  • म्हैस किंवा गायींचे दूध काढणे

लोकांची निवड केल्यानंतर पुढील काम म्हणजे म्हशींचे दूध काढण्याची प्रक्रिया. म्हशींकडून दिवसातून दोनदा दूध घेता येते. त्याच वेळी, या कामात गुंतलेल्या लोकांना स्वच्छतेसह दूध काढण्याच्या सूचना द्या. दूध बाहेर आल्यानंतर सर्व दूध एकाच ठिकाणी साठवा. त्यानंतर तुम्ही हे दूध विकू शकता.

व्यवसाय करण्याची पद्धत-

हा व्यवसाय करण्याचे दोन मार्ग आहेत. पहिल्या पद्धतीनुसार तुम्ही कोणत्याही कंपनीला दूध विकू शकता. आपल्या देशात अशा अनेक कंपन्या आहेत, जे त्यांचे दूध रोज दूधवाल्यांकडून विकत घेतात. दुसरीकडे, आपण आपली कंपनी उघडू शकता आणि थेट बाजारात दूध विकू शकता. तथापि, आपली कंपनी उघडण्यासाठी आपल्याला थोडे अधिक काम करावे लागेल. पण एकदा तुमची कंपनी चालू होऊ लागली की तुम्हाला चांगला नफाही मिळेल. एवढेच नाही तर कंपनी सुरू करून तुम्ही दुधापासून बनवलेले इतर पदार्थही विकू शकता. जसे दही, चीज, लोणी इत्यादी उत्पादने. दुसरीकडे, जर तुम्ही एखादी कंपनी सुरू केली, तर खाली दिलेल्या गोष्टी लक्षात ठेवा.

व्यवसाय नोंदणी ( परवाना प्रक्रिया )

जर तुम्हाला तुमची कंपनी उघडून दूध विकायचे असेल तर तुम्हाला तुमच्या कंपनीला यासाठी नोंदणी करावी लागेल. कंपनीची नोंदणी करण्यासाठी, आपल्याला आपल्या कंपनीचे नाव विचारात घ्यावे लागेल. त्याच वेळी, आपण स्थानिक प्राधिकरणाच्या कार्यालयात जाऊन आपल्या कंपनीचे नाव नोंदणीकृत करू शकता. या व्यतिरिक्त, तुम्हाला ट्रेड लायसन्स, FSSAI परवानाआणि व्हॅट नोंदणी देखील घ्यावी लागेल. या परवाने आणि नोंदणीच्या प्रक्रियेत तुम्हाला थोडा खर्च करावा लागेल.

पॅकेजिंग आणि लेबलिंग

जर तुम्ही तुमच्या कंपनीमार्फत दूध वाचवले तर तुम्हाला दूध विकण्यासाठी पॅकेट्स बनवाव्या लागतील. दुधाच्या या पॅकेट्सवर तुम्हाला तुमच्या कंपनीची माहितीही द्यावी लागेल आणि कोणत्या दिवशी दूध पॅक केले जाईल. ही माहिती पॅकेटवरही द्यावी लागेल. त्याच वेळी, ही पॅकेट्स बनवण्यासाठी, तुम्हाला अशा पॅकेट्स तयार करण्याचे काम करणाऱ्या व्यापाऱ्याशी संपर्क साधावा लागेल.

आपल्या व्यवसायाचे विपणन

आपल्या कंपनीच्या नावाचा प्रचार करणे खूप महत्वाचे आहे, जेणेकरून लोकांना हे समजेल की या नावाची कंपनी अस्तित्वात आहे. कंपनीला प्रोत्साहन देऊन, लोकांना तुम्ही बनवलेल्या मालाची माहिती मिळेल. जेणेकरून तुमच्या व्यवसायाला फायदा होईल. जाहिरात कार्यासाठी तुम्ही वर्तमानपत्रात जाहिरात देऊ शकता.

दुग्ध व्यवसायाशी संबंधित इतर गोष्टी (D हवेशीर शेती तथ्य)

  • काळजीची गरज (खबरदारी)

म्हशींना फक्त योग्य प्रकारचे अन्न द्या. जर तुम्ही त्यांना खराब झालेले अन्न खाण्यास दिले तर ते त्यांचे आरोग्य खराब करू शकते. याशिवाय, वेळोवेळी म्हशींची तपासणी प्राण्यांच्या डॉक्टरांनी केली. एवढेच नाही तर म्हशींना अनेक प्रकारचे लसीकरण देखील दिले जाते, जेणेकरून त्यांना कोणताही आजार होऊ नये.

  • व्यवसायाचे बजेट आणि कर्जदाराची सोय (व्यवसाय सुरू करण्याची किंमत आणि कर्ज सुविधा)

जर तुम्हाला हा व्यवसाय सुरू करताना कोणत्याही आर्थिक संकटाचा सामना करावा लागत असेल तर तुम्ही बँकेकडून कर्ज घेऊ शकता. त्याचबरोबर या व्यवसायाला प्रोत्साहन देण्यासाठी सरकार अनेक प्रकारे सबसिडी देखील देत आहे . त्याच वेळी, कोणत्याही बँकेकडून कर्ज घेण्यापूर्वी, हे सुनिश्चित करा की तुम्हाला ते कर्ज कोणत्या व्याजदराने आणि किती वेळेत परत करावे लागेल.

नवीन व्यवसाय सुरू करण्याबद्दल अधिक वाचा:

  • कोचिंग सेंटर कसे सुरू करावे
  • मशरूम शेती व्यवसाय कसा सुरू करावा
  • मॅकडोनाल्डचा फ्रँचायझी व्यवसाय कसा उघडावा

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

Your email address will not be published.