Mushroom Cultivation Business in India 2022 | मशरूम शेती व्यवसाय

12

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Mushroom Cultivation mushroom farming mushroom farming business

मशरूम शेती व्यवसाय | Mushroom Cultivation Business in India 2022

मशरूम शेती हा मुळात बुरशी पिकवण्याचा व्यवसाय आहे. आजकाल, मशरूमची लागवड हा भारतातील सर्वात उत्पादक आणि फायदेशीर व्यवसाय आहे. हे भारतात हळूहळू लोकप्रिय होत आहे कारण अल्पावधीतच ते शेतकऱ्यांच्या कष्टाचे नफ्यात रूपांतर करते. मशरूमची लागवड ही भारतातील पैशाचा पर्यायी स्रोत म्हणून शेतकरी वापरतात. मशरूम खायला चविष्ट असतात. तुम्ही ते तुमच्या सूप, भाज्या, स्ट्यूजमध्ये जोडू शकता आणि तुमच्या आवडत्या पिझ्झावर ते टॉप करू शकता.

भारतातील मशरूमचे उत्पादन प्रामुख्याने उत्तर प्रदेश, केरळ आणि त्रिपुरामध्ये केले जाते. मशरूम केवळ चवीलाच स्वादिष्ट नसतात, तर त्यात प्रथिने, फायबर, पोटॅशियम, तांबे, जस्त, सेलेनियम, मॅग्नेशियम आणि कर्करोगाशी लढणारे पोषक घटक यांचा समावेश होतो.

 

भारतात मशरूमची शेती कशी सुरू करावी (How to start Mushroom farming ) हे तुम्हाला माहिती आहे का? मशरूम लागवड प्रक्रिया सर्वात सोपी आहे. मशरूम शेती व्यवसायात तुम्ही कमी गुंतवणुकीत जास्त नफा मिळवू शकता. आम्ही येथे भारतातील मशरूम शेतीचा सर्वात लोकप्रिय विषय घेऊन आलो आहोत. हा ब्लॉग तुम्हाला मशरूमबद्दल संपूर्ण तपशीलवार माहिती देईल. चला विषयाकडे जाऊया.

भारतातील मशरूम लागवडीचे प्रकार 

DIFFRENT TYPES OF MUSHROOM CULTIVATION IN INDIA

 

भारतात मशरूम शेतीचे तीन प्रमुख प्रकार म्हणजे बटन मशरूम, ऑयस्टर मशरूम आणि तिसरा प्रकार म्हणजे पॅडी स्ट्रॉ मशरूम आढळतात. या मशरूमचे वेगळे महत्त्व आहे आणि ते अद्वितीय तंत्र आणि पद्धती वापरून वेगवेगळ्या शैलींमध्ये वाढतात. मशरूम वाढवण्यासाठी, एक विशेष बेड तयार केला जातो ज्याला कंपोस्ट बेड म्हणतात. तुम्ही वह्या बनवण्याचा व्यवसाय हि सुरु करू शकता.

तुम्हाला मशरूम कसे वाढवायचे हे माहित आहे का? जर नाही, तर तुम्ही योग्य ठिकाणी आहात. आपण सहजपणे मशरूम वाढवू शकता. भारतातील मशरूम लागवडीचा खर्च खूप कमी असल्याने नफा मिळवण्याचा हा सर्वोत्तम मार्ग आहे. आम्‍ही तुम्‍हाला मशरूमच्‍या वाढीच्‍या टप्पे संबंधित सर्व तपशील दाखवत आहोत. त्याबद्दलची सर्व माहिती जाणून घेऊया आणि मशरूमचे उत्पादन करून आपले उत्पन्न वाढवूया.

 

भारतात मशरूम शेती कशी करावी?

सध्या, मशरूम शेती ही सर्वात फायदेशीर व्यवसाय कल्पना आहे. ही प्रथा भारतभर वेगाने पसरत आहे. प्रामुख्याने नवीन पिढीतील शेतकरी ज्यांना कमी वेळेत जास्त नफा मिळवायचा आहे. भारतात मशरूम काढण्यासाठी तुम्ही खाली सोप्या पायऱ्या बघु शकता.

1. बटण मशरूम

Button Mushroom CULTIVATION

 

 

  • कंपोस्ट तयार करणे

कंपोस्ट बनवणे ही बटन मशरूम वाढवण्याची पहिली पायरी आहे. ही प्रक्रिया उघड्यावर केली जाते. काँक्रीटपासून बनवलेल्या स्वच्छ प्लॅटफॉर्मवर बटन मशरूम उगवले जातात. कंपोस्ट 2 प्रकारात तयार केले आहे जे खाली दिले आहे.

(a). नैसर्गिक कंपोस्ट

नैसर्गिक कंपोस्ट म्हणजे निसर्गातून आलेल्या गोष्टी. काही नैसर्गिक कंपोस्ट म्हणजे गव्हाचा पेंढा, घोड्याचे डंक, जिप्सम आणि कुक्कुट खत हे बटन मशरूमसाठी कंपोस्ट तयार करण्यासाठी वापरले जाते. सर्व घटक चांगले मिसळा आणि कंपोस्ट यार्डवर चांगले पसरवा. यानंतर ते ओले करण्यासाठी तयार कंपोस्टवर पाणी फवारावे.

(b). सिंथेटिक कंपोस्ट

आम्हाला सिंथेटिक कंपोस्टसाठी युरिया, जिप्सम, कोंडा, गव्हाचा पेंढा आणि अमोनियम नायट्रेट/अमोनियम सल्फेट आवश्यक आहे. या प्रक्रियेत, प्रथम सुमारे 8-20 सेमी लांबीचा पेंढा कापून घ्या. आता कंपोस्टवर कापलेल्या स्ट्रॉचा तितकाच बारीक थर पसरवा आणि त्यावर पाणी फवारणी करा. आता तुम्हाला कॅल्शियम नायट्रेट, युरिया, जिप्सम आणि कोंडा या सर्व गोष्टी चांगल्या प्रकारे मिसळाव्या लागतील.

  • ट्रेमध्ये कंपोस्ट भरा 

तयार करताना कंपोस्टचा रंग गडद तपकिरी झाला. जेव्हा आपण ट्रेवर पसरत असतो तेव्हा नेहमी कंपोस्ट खूप ओले किंवा कोरडे नसावे. जर कंपोस्ट कोरडे असेल तर त्यावर थोडेसे पाणी पसरवा. कंपोस्ट ट्राय मऊ लाकडापासून बनविलेले असणे आवश्यक आहे, आणि 15 ते 18 सेमी खोल ट्रे वापरणे चांगले. अन्यथा, आपल्या सोयीनुसार ट्रे वापरा.

  • स्पॉनिंग

बटण मशरूम वाढवण्याच्या प्रक्रियेतील पुढील पायरी म्हणजे स्पॉनिंग. ही बेडमध्ये मायसेलियम पेरण्याची प्रक्रिया आहे. उगवण्याचे 2 मार्ग आहेत: 1ला तुम्हाला ट्रे बेडवर कंपोस्ट पसरवावे लागेल आणि दुसरे म्हणजे ट्रेवर पसरण्यापूर्वी कंपोस्टमध्ये मायसेलियमचे मिश्रण आहे. पाणी शिंपडल्यानंतर आणि ट्रेमध्ये ओलावा टिकवून ठेवणाऱ्या स्पॉनिंगनंतर तुम्हाला ट्रेला वर्तमानपत्राने झाकून ठेवावे लागेल.

  • आवरण

आता, आपल्याला मातीच्या जाड थराने ट्रे झाकणे आवश्यक आहे. बागेची माती आणि कुजलेले शेण यांचे मिश्रण करून तुम्ही ही माती बनवू शकता. ही माती आवरण माती म्हणून ओळखली जाते. या केसिंग मातीची पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता चांगली आहे.

  • मशरूम शेती

बटण मशरूम शेतीची पुढील पायरी कापणी आहे. 15 ते 20 दिवसांचे आवरण आणि 35 ते 40 दिवसांनंतर अळंबीचे पिनहेड दिसू लागतात. आता, तुम्हाला डोके घट्ट धरावे लागेल आणि ते मातीपासून हळूवारपणे फिरवावे लागेल.

शेवटी, रेफ्रिजरेटरमध्ये मशरूम 3 ते 4 दिवसांपेक्षा जास्त काळ ठेवण्याचा सल्ला दिला जात नाही. मशरूम झाकण्यासाठी ओलसर टॉवेल वापरा ज्यामुळे ते दीर्घकाळ टिकतील.

2. ऑयस्टर मशरूम

Oyster Mushroom CULTIVATION

 

ऑयस्टर मशरूम खाण्यास अतिशय चवदार आहे आणि त्याची उत्पादन प्रक्रिया सर्वात सोपी आहे. या प्रकारच्या मशरूमसाठी बटण मशरूमसारख्या परिस्थितीची आवश्यकता नसते. आणि, ऑयस्टर मशरूममध्ये चरबी कमी असते, म्हणूनच ऑयस्टर मशरूम मधुमेह आणि रक्तदाबाच्या रुग्णांना डॉक्टरांनी सुचवले आहे.

पुढे आम्ही भारतात ऑयस्टर मशरूमची शेती वाढवण्याची प्रक्रिया दाखवत आहोत. चला एक नझर टाकूया.

  • सब्सट्रेटची प्रक्रिया 

बटन मशरूमच्या तुलनेत तुम्ही कमीत कमी मेहनत घेऊन ऑयस्टर मशरूम तयार करू शकता. ऑयस्टर मशरूम वाढवण्यासाठी, तुम्ही केळीच्या झाडाचा कचरा, कागदाचा कचरा, कापूस कचरा आणि कागदाचा कचरा वापरू शकता. तुम्ही ऑयस्टर मशरूम आयताकृती ब्लॉक्स आणि पॉलिथिन बॅगमध्ये वाढवू शकता.

(a). आयताकृती ब्लॉक्स

बेस नसलेल्या लाकडी चौकटीचा आयताकृती ठोकळा घ्या आणि पॉलिथिन शीटच्या साहाय्याने भाताच्या पेंढ्याचा पातळ पलंग टाकून आधार तयार करा. लक्षात ठेवा की ते ओले असावे. आता त्यावर सर्वत्र अळंबी पसरवा, त्यात भाताच्या पेंढ्याची आणखी एक पातळ शीट घाला. वरती भाताच्या पेंढ्याचा थर देऊन हीच प्रक्रिया ३ ते ४ वेळा पुन्हा करा.

(b). पॉलिथिन पिशव्या

आता, तुम्हाला भाताच्या पेंढ्या लहान तुकड्यांमध्ये कापून पाण्याने व्यवस्थित ओल्या कराव्या लागतील. अतिरिक्त पाणी पेंढ्यापासून वेगळे होईल आणि हवेच्या अभिसरणासाठी लहान छिद्र असलेल्या पॉलिथिन पिशवीत टाकले जाईल. आणि शेवटी, ०.२:६ या प्रमाणात भाताच्या पेंढ्याबरोबर अळंबी मिसळा.

  • स्पॉनिंगची प्रक्रिया  

10 ते 12 दिवसांनंतर, आपल्याला लहान कळ्या दिसतात आणि पेंढा स्वतःच बंद होतो. आता, पॉलिथिन काढून शेल्फवर ठेवण्याची ही सर्वोत्तम वेळ आहे. त्यावर दिवसातून दोनदा पाणी द्यावे लागते.

शेवटी, ऑयस्टर मशरूम कापणी आणि साठवण्यासाठी बटण मशरूम सारखीच प्रक्रिया अनुसरण करेल.

3. पॅडी स्ट्रॉ मशरूम

paddy straw Mushroom CULTIVATION

 

पॅडी स्ट्रॉ मशरूम हे जगात खाल्ले जाणारे सर्वात लोकप्रिय मशरूम आहेत. हे मुख्यतः दक्षिण-पूर्व आशियामध्ये घेतले जाते. सर्व प्रकारांपैकी हा सर्वात फायदेशीर क्रियाकलाप आहे, भाताच्या पेंढा मशरूम वाढवण्यासाठी तुम्हाला कमी गुंतवणूकीची आवश्यकता आहे. ससा पालन व्यवसाय हा एक चांगला वयकल्पिक पर्याय आहे।पॅडी स्ट्रॉ मशरूमला स्ट्रॉ मशरूम म्हणतात. खाली भात स्ट्रॉ मशरूम लागवड प्रक्रिया पहा.

  • स्पॉनिंग

मशरूमची शेती वाढवण्यासाठी तुम्हाला भाताचे पेंढे भिजवावे लागतात. जेव्हा ते पूर्णपणे उगवले जातात तेव्हा त्यांना स्ट्रॉ स्पॉन म्हणतात.

  • बिछाना 

आता, तुम्हाला विटांचा मजबूत आधार आणि सर्व वजन धरून ठेवण्याइतकी मजबूत माती तयार करावी लागेल. प्रत्येक बाजूला चार पेंढ्यांचे आठ गुच्छ ठेवा आणि पेंढ्यांच्या काठावर अंडी पसरवा. आता या पायऱ्या सतत पुन्हा करा.

  • मशरूमिंग

साधारण 15 ते 16 दिवसात मशरूम दिसू लागतात. शेवटी, मशरूम संचयित करण्यासाठी समान प्रक्रिया अनुसरण करा.

 

भारतात मशरूम लागवडीचा खर्च किती आहे? 

आजकाल, भारतातील मशरूम उद्योग बाजार मूल्य, मागणी आणि फायदेशीर परिणामांच्या दृष्टीने वेगाने वाढत आहेत. अनेक तरुण शेतकरी मशरूम वाढवू इच्छितात आणि मशरूम शेतीशी संबंधित मुख्य प्रश्न म्हणजे ‘मशरूम लागवडीसाठी किती खर्च लागतो?’. येथे, आमच्याकडे या प्रश्नाचे अंदाजे उत्तर आहे.

भारतातील मशरूम लागवडीचा एकूण खर्च अंदाजे रु. १,५०,०००. त्यात स्क्रॅप लाकडी कपाट (रु. 20,000), खोल्या बांधण्याची किंमत (रु. 1,25,000), आणि इतर विविध खर्च (रु. 5000) यांचा समावेश आहे.

भारतात मशरूम शेती प्रशिक्षण

 

भारतात मशरूम व्यवसाय सुरू करू इच्छिता?

सध्या, सरकार भारतीय शेतीवर लक्ष केंद्रित करत आहे, आणि ते शेतकऱ्यांना चांगल्या आणि प्रभावी उत्पादनासाठी प्रशिक्षण देतात. तुम्हाला मशरूम शेतीमध्ये स्वारस्य असल्यास सरकारच्या मशरूम लागवडीच्या प्रशिक्षणात सहभागी होणे ही सर्वोत्तम संधी आहे. त्यासह, या तंत्रज्ञान-जाणकार जगात, तुम्ही मशरूम लागवडीचे ऑनलाइन प्रशिक्षण घेऊ शकता , जो शिकण्याचा सर्वात सोपा मार्ग आहे.

हे सर्व भारतातील मशरूम शेतीबद्दल आहेत आणि विविध प्रकारचे मशरूम वाढवतात. शेवटी, आम्ही मशरूम शेती प्रशिक्षण कोठून घ्यायचे ते दर्शवितो. मला आशा आहे की तुम्हाला भारतातील मशरूम शेतीबद्दल सर्व तपशीलवार माहिती मिळाली असेल. आता, तुम्ही सहजपणे मशरूम वाढवू शकता आणि भरपूर नफा कमवू शकता.

नवीन व्यवसाय सुरू करण्याबद्दल अधिक वाचा:

मशरूम लागवडीबद्दल वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न. मशरूम लागवडीची प्रक्रिया काय आहे?
उत्तर या ब्लॉगवरून तुम्हाला मशरूम लागवडीचे संपूर्ण मार्गदर्शन मिळू शकते.

प्रश्न.  मशरूम किती दिवस वाढतात?
उत्तर शेतकरी मशरूमची शेती 35 दिवस ते 42 दिवस आणि काही 60 दिवसांसाठी करतात आणि ते 150 दिवस करू शकतात.

प्रश्न. मशरूम लागवडीला काय म्हणतात?
उत्तर मशरूमच्या लागवडीला बुरशी शेती म्हणतात.

प्रश्न. मशरूमची लागवड फायदेशीर आहे का?
उत्तर मशरूम लागवड हा कृषी व्यवसायातील सर्वात फायदेशीर व्यवसाय आहे.

प्रश्न. सर्वात महाग मशरूम कोणता आहे?
उत्तर युरोपियन व्हाईट ट्रफल सर्वात महाग मशरूम आहे.

प्रश्न.  मशरूम शेतीसाठी किती जमीन आवश्यक आहे?
उत्तर सुमारे एक चौरस मीटर मायसेलियममध्ये, आपण 30 किलो मशरूम वाढवू शकता. थोडक्यात, 560 मीटर 2 असलेल्या खोलीत सुमारे 17 टन मशरूम वाढू शकतात.

प्रश्न.  मशरूम आरोग्यासाठी चांगले आहे का?
उत्तर होय, मशरूम आरोग्यासाठी चांगले आहेत. त्यात फायबर, अँटिऑक्सिडंट्स आणि प्रथिने असतात.

प्रश्न.  मी कच्चा मशरूम खाऊ शकतो का?
उत्तर होय, तुम्ही मशरूम कच्चे खाऊ शकता.

प्रश्न.  मशरूम रात्रभर वाढू शकतो का?
उत्तर उबदार आणि ओलसर तापमान मशरूम रात्रभर वाढू शकते.

प्रश्न.  मशरूम व्हेज आहे की नॉनव्हेज?
उत्तर मशरूममध्ये पाने, बिया किंवा मुळे नसतात आणि त्यांना वाढण्यासाठी प्रकाशाची आवश्यकता नसते. तर, मशरूम ही खरी भाजी नाही.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

Your email address will not be published.